توسعه بوم گردی

امروزه بوم گردی در نواحي طبيعي سراسر جهان به يك فعاليت مهم اقتصادي تبديل شده است. بوم¬گردی براي گردشگران فرصتي پدید آورده است تا بتوانند نمادهاي طبيعي و فرهنگي را تجربه كنند و اهميت حفظ تنوع زيستي و فرهنگ‌هاي محلي را دريابند، در عين حال اين فعاليت براي حفظ محيط ¬زيست درآمدزاست و براي مردم روستا و كساني كه در نواحي دورافتاده زندگي مي¬كنند، منفعت اقتصادی در پی دارد. بوم¬گردی داراي ويژگي¬هايي است كه آن را به ابزاري ارزشمند براي حفظ منابع طبيعي تبدیل كرده است. بومگردی دربرگیرنده موارد زير است: • به خدمات و امكانات زیست¬بومِ مناطق حفاظت شده، ارزش اقتصادي مي‌بخشد؛ • براي حفاظت از مناطق حفاظت شده، بی¬واسطه ايجاد درآمد ميكند؛ • کسب درآمد مستقيم و غيرمستقيم، ذينفعان محلي را به حفظ بيشتر محيط طبيعي ترغيب و تشويق مي-كند؛ • به شكل¬گيري طرفداران حفظ منابع طبيعي در سطوح محلي، ملي و بين‌المللي کمک میکند؛ • استفاده پايدارتر از منابع طبيعي را امکان‌پذیر می¬سازد؛ • سبب کاهش تهديدات تنوع زيستي می شود. برخي مناطق، زمينه¬هاي مساعدتری برای توسعه بوم گردی دارند. توان¬های توسعه بوم گردی در مناطقی که تعداد گردشگر كمتری دارد، چندان آشكار نيست، امّا در ساير نواحي، گردشگري عامل مهمي براي توسعه بوم¬گردی محسوب می‌شود. به هر حال، فرآيند برنامه ريزي بوم گردی به عنوان يك راهبرد ارزشمند براي حفظ منابع طبيعي اهميت حياتي دارد. گردشگري در نواحي طبيعي همواره به معناي بوم گردی نيست. در مواردي كه طبيعت گردي فاقد سازوكار مناسب براي كاهش تأثير گردشگری بر محيط و حفظ فرهنگ هاي محلي است، در نقطه مقابل بوم گردی قرار دارد. طبيعت گردي، از بُعد اقتصادي رو به رشد است، در نتيجه شاهد هجوم گردشگران به مناطق طبيعي هستیم كه در موارد زيادي باعث از بين رفتن ارزش¬ها مي¬شود، ارزش¬هایی که سبب جذّابيت این مناطق شده است. بزرگترين جاذبه¬هاي بوم¬گردی جهان از نظر ارزش‌های بوم شناختي در مناطق حفاظت شده حارّه و در قلمرو كشورهاي كمتر توسعه يافته قرار دارد. اين جاذبه‌ها، در برگیرنده گونه¬هاي گياهي و جانوري بومی و کمیاب، حيات وحش غني، خصیصه‌های برتر تنوع زيستي، سازندهاي دارای جاذبه¬های تماشایی، تاريخ منحصر به فرد يا تجلي فرهنگ معاصر در دل طبيعت است. مديران مناطق حفاظت شده با چالش¬های فراوانی برای کنترل و محدود کردن تأثیرات طبیعت¬گردی در این مناطق روبرو هستند، در عين حال مي¬كوشند بوم‌گردی را به عنوان گزينه¬ای مناسب جهت رشد اقتصادي این مناطق توسعه دهند. چنانچه بوم¬گردی به عنوان مؤثرترين راهبرد براي دستيابي به اهداف پايدار و ملموس پذيرفته شود، قادر است به توسعه يكپارچه برای حفظ منابع طبيعي مطابق ضوابط سازمان حفاظت محيط‌زيست كمك كند. با این وجود لازم است برنامه¬ريزان بوم¬گردی و مديران مناطق حفاظت شده قبل از اجراي طرح¬هاي توسعه بوم¬گردی، مدیران حفاظت محيط‌زيست و دست‌اندرکاران توسعه كسب وكار را نسبت به تمامی جنبه¬ها و مناسبات مشترك بوم‌گردی آگاه نمايند. معمولاً طرفداران حفظ منابع طبيعي به جنبه هاي اقتصادي بوم¬گردی كمتر توجه مي‌كنند و برداشت چندان دقیق و کاملی از ساز و كارهاي مدیریت بوم‌گردی ندارند، ساز و کارهایی که براي تحقق گردشگري پايدار در مناطق حفاظت شده ضروري و سودمند است. رویکرد معمول برای گسترش فعاليت‌هاي بوم¬گردی، اجراي برنامه آموزش گشت¬بران يا ايجاد امكانات اقامتي بوده است كه در نهایت اين رويكرد نیز موفقيتي نداشته است چرا كه: • در جوامعي كه طرح¬های بوم¬گردی در آنجا به ندرت اجرا مي¬شود، انتظارات زیادی پديد مي¬آورد؛ • برای اینکه گسترش فعاليت¬هاي بوم¬گردی از طریق اجرای طرحهای یادشده بتواند از نظر اقتصادی به نقطه سر به سر برسد، نیاز به صرف انرژي و هزينه زيادی دارد و توان اندك سازمان¬هاي مردم نهاد و منابع مناطق حفاظت شده را به تحلیل می‌برد؛ • سازمان¬هاي مردم نهاد و مناطق حفاظت شده از مأموريت اصلي خود که حفظ منابع طبيعي است، دور مي¬مانند؛ • اين نوع گردشگري موجب مي¬شود تا جاذبه¬هاي طبيعي كه عامل جذب گردشگران است، تخريب شود. از سوي ديگر گشت¬برانِ طبیعت¬گردی، فعالیت خود را با درك نادرستي از موضوع حفظ منابع طبيعي انجام مي¬دهند و در نتيجه فعاليت آنها به روشي ناپايدار انجام مي¬گيرد. با توجه به مطالب فوق ملاحظه می¬شود براي موفقيت بوم¬گردی، طرفداران حفظ منابع طبيعي نياز به درك بهتري از تجارت و كسب و كار دارند. از طرفي متولیان توسعه بوم¬گردی باید از ساز و كارهاي مديريتي كه براي فعاليت پايدار و مطمئن ضروري است، آگاهی بیشتری داشته باشند. تركيب اين دو، پايه و اساس و شرط موفقيت برنامه بوم‌گردی است. یک منطقه حفاظت شده ممكن است تحت مالکیت بخش دولتي، خصوصي، عمومي يا تركيبي از آنها باشد. در كشورهاي در حال توسعه، منطقه حفاظت شده تحت هر نوع مالکیتی که باشد معمولاً بودجه مدیریت آن اندك است، در نتيجه در بیشتر موارد، این ظرفيت وجود ندارد تا گردشگري بتواند در این مناطق منفعت زيادي داشته باشد. از اين رو در بسياري از اين مناطق فرصت¬هاي ايجاد درآمد براي حفظ منابع طبيعي و جوامع محلي در حد پاييني قرار دارد و حتی احتمال دارد فعالیت¬های گردشگري تهديدي براي محيط ¬زيست باشد. براي تحقق توان‌هاي بالقوه بوم‌گردی و ايجاد منافع پايدار، ‌لازم است برنامه¬ريزي مناسبی براي مديريت فعاليت¬های بوم¬گردی در مناطق حفاظت شده به اجرا درآيد. در این کتاب معیارهای لازم برای تصمیم‌گیری بهتر در فرایند مدیریت و توسعه بوم‌گردی برای مدیران و برنامه ریزان سازمان های مردم نهاد بیان شده است. اين نوشتار نه تنها براي متخصصين مناطق حفاظت شده، مديران دولتي و بخش مدیریت عمومي سودمند است،‌ بلکه براي گشت¬بران و هتل¬داران كه در فعاليت‌هاي خود در جستجوي درك بهتري از مفهوم منابع طبيعي هستند، نیز مفید است. افزون براین، كتاب حاضر براي سرمايه گذاراني كه به طرح¬هاي توسعه بوم‌گردی توجه دارند، سودمند است. اين مجموعه راهنما کتابی است در چهار جلد مرتبط با هم است. طرفداران حفظ منابع طبيعي كه درگير بحث بوم¬گردی هستند و می‌خواهند تا درك بهتري از اين موضوع داشته باشند و كساني كه بوم¬گردی را به عنوان راهبردی برای حفظ منابع طبيعي در يك منطقه حفاظت شده در نظر مي¬گيرند باید جلد نخست این مجموعه را با عنوان “آشنایی با بوم¬گردی” مطالعه نمایند. كساني كه در جستجوي درك كامل¬تري از فرآيند مدیریت و برنامه¬ريزي بوم‌گردی هستند و به نظر آنها بوم¬گردی براي سرزمينشان مفید است، لازم است دومین جلد این مجموعه را تحت عنوان “مديريت و برنامه-ريزي بوم¬گردی” مطالعه نمايند. در اين بخش، فرآيند توسعه و برنامه¬ريزي مديريت بوم¬گردی طبق برنامه‌های حفاظت محيط ¬زيست بیان شده است. همچنین در این مجموعه ارزيابي اوليه مناطق بوم‌گردی تا شناخت كامل آن،‌ برنامه‌ريزي مديريت مشاركتي و اجراي يك طرح بوم¬گردی شرح داده شده است. در جلد سوم این مجموعه “راهبردهای کلیدی برای توسعه بوم¬گردی” ارائه شده است. در این زمینه مفهوم منطقه¬بندي، نظارت بر تأثير گردشگران بر محیط میزبان، ‌مديريت و طراحي محل استقرار گردشگران و سامانه-هاي راهنماي طرفداران طبيعت و طبيعت شناسان بیان شده است، همچنین برخي گزينه¬هاي كاهش تهديدات گردشگري مورد مطالعه قرار گرفته است. جلد چهارم برنامه ریزی کسب و کار “طرح كلي فرآيند برنامه¬ريزي كسب و كار” برای مدیران حفاظت محیط زیست تشریح شده است. مطالب این بخش به مديران و برنامه¬ريزان حفظ منابع طبيعي امكان می¬دهد تا درك خود را نسبت به برنامه¬ريزي كسب و كار توسعه دهند و سطح همكاري مشاركتي خود با جوامع محلی يا بخش خصوصي و دست‌اندرکار گردشگري ارتقاء دهند و در تهيه طرح‌هاي كسب و كار بوم¬گردی سهيم شوند. در پايان هر فصل¬ این مجموعه چهار جلدی، منابع و مآخذ، نام سازمان¬ها و مؤسسات مرتبط به همراه نشاني پايگاه¬هاي اينترنتي آنها جهت مطالعه بيشتر آورده شده است.

مشخصات آگهی دهنده :